أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
261
قانون ( فارسى )
نسخهء ديگر : گندناى بيابانى با شبت در آب بپزند و هر دو را درهم بسرشند و بر كبد گذارند . نسخهء ديگر : آرد شنبليله ، انجير ، فيجن ، شاه افسر و بورهء قرمز درهم سرشته شوند و بر كبد بگذارند . نسخهء ديگر : اشه ( اندران ) يكصد درهم . مقل بيست و پنج درهم . زعفران دوازده درهم . همه باهم كوبيده و سائيده شوند و با مرهمى كه از موم و روغن حنا درست شده است سرشته شوند . برحسب معاينهء خودت آن را بر كبد بگذار و اندازهء گذاشتنى را خودت تعيين كن ! نسخهء ديگر : آرد شنبليله ، پشك بز ، كراويا ، پونه ، كلم ، دوال ( شيبة العجوز ) و فيجن را درهم بسرشند و از آن بر كبد گذارند . اگر كبد از اثر ضربت خوردن ورم كرده و دارد ورم سفت مىشود مورد اسفرم ( آس بيابانى ) بهترين داروى گذاشتنى در اين حالت است . براى معالجهء بيمارانى كه داروى تناولى يا داروى گذاشتنى تجويز مىكنى ، بادكش گرمىبخش را نيز استعمال كن ! جاى بادكش را تيغ مزن ، بادكش را بر جايى كه احساس مىشود ورم درست در آنجا است بچسبان . بعد از آن داروهاى بسيار اثربخش را در تحليل بردن و نرمى بخشيدن به كار ببر . بورهء قرمز و گوگرد زرد از خارج بر جاى ورم بگذار و تا پنج روز يا يك هفته چسبيده بر آن بماند . بعد از آن مرهم خردل را هر ده روز يك بار بر جاى ورم كرده بمال و بعد به وسيلهء ترب بيمار را وادار به قى كردن كن ! اگر ورم از اين معالجهها خوب نشد خربق سفيد استعمال كن ! اما اگر ورم به ورم سرطانى تبديل شد اميد بهبودى كم است . تنها چيزى كه شايد بهرهرسان باشد ، داروى اسقلنيادوس ( اسقليناوس - نسخه ) است كه در اقرابادين ( كتاب پنجم قانون ) ذكر شده است . و اين دارو را بايد بدون زهرهء خرس - كه در تركيبش وارد است - استعمال نمايند . غذاى بيمارى كه ورم سخت در كبد دارد . 1 - خوراك زودهضم از قبيل : زردهء تخم مرغ نيمبند ، آب جو جوشيده بر آتش . 2 - همان غذاهايى كه براى بيماران داراى راهبندان در كبد سفارش شده است . 3 - شراب كممايه كه بسيار كم بخورند . 4 - نبايد گوشت بخورند .